Herbertin – Dune

Bilim Kurgu klasikleri kuşağımıza devam ediyoruz. Aylar önce Asimov’un Robot, İmparatorluk ve Vakıf serilerini irdelemiştim, hatırlarsınız. Şimdi ise başka bir kült bilim kurgu klasiği olan DUNE‘a el atıyorum…. Zaten belki fark eden etmiştir, ithaki yayın evi de bilimkurgu klasikleri adı altında Dune serisini (minimalist ve estetik kapaklarla birlikte) yeniden yayınlamaya başladı. Yani bu seriyi Türkçe okumak isteyenler ister kabalcı kitap evinin versiyonundan, yada ister ithaki yayın evinin minimalist kapaklarla yeniden yayınladığı versiyonunu alıp okuyabilir. Şimdi gelin Dune evrenine dalalım, daha sonra özet-rehber niteliğinde 6 kitabın hikayesini anlatacağım. Frank Herbertin (1920-1986)’ın yazdığı ve Hugo ve Nebula ödüllerini alan orjinal Dune serisinin 6 kitabı sırasıyla;

  • Çöl Gezegeni Dune (Dune, Desert Planet)
  • Dune Mesihi (Dune Messiah)
  • Dune’un Çocukları (Children of Dune)
  • Dune’un Tanrı İmparatoru (God Emperor of Dune)
  • Dune’un Sapkınları (Heretics of Dune)
  • Dune Rahibeler Meclisi (Chapterhouse: Dune)

Frank Herbertin, 7’inci kitabı yazdığı sırada vefat eder, ve tüm destanın ucu, sonu belirsizliklerle açık kalır. Hatırlarsınız Asimov’un Vakıf serisinde de son belirsiz kalmıştı. İlginçtir, hemen hemen tüm kült başyapıtların sonu olmuyor, bir bakıma sonsuz oluyorlar (nasıl kelime oyunu yaptım ama …).

Hikayeye dalmadan evvel, Dune Destanı ile ilgili ilginç noktaları şöyle sıralayabiliriz;

  • Dune, ingilizce’de kumul yada kum tepeciği demektir. Ana hikayenin odak noktası sayılabilecek çöllerle kaplı Arrakis gezegeninin yerli halkı (Fremenler) gezegenlerine DUNE derler.
  • Dune gezegeninde Dev Çöl solucanları yaşar ve bu solucanların ürettiği bir tür baharat (Melange), kullanan kişilerin bir takım fiziki ve zihinsel kapasitesini (ömrü uzatma, yüksek farkındalık, geçmiş ve geleceği görme …vb) arttırabilmektedir.
  • Bu nedenle, sadece Dune gezegeninde bulunabilen bu baharat etrafında, galaksiler arası çapta bir güç savaşları ve entrikalar dönmeye başlar. ve Bu çatışmalar vesilesiyle bir çok ideal kahramanın ortaya çıktığı, yontulduğu, tekamül ettiği ve hatta yok olduklarını görürüz.
  • Hikaye dekor olarak, haliyle, çok çok uzak bir gelecekte geçer. İnsanlar evrene geniş çapta yayılmıştır, gezegenler hatta hatta galaksiler arası seyahatler mümkündür. Yalnız galaktik bir “ortağ çağ” havası hakimdir. Tek bir Padişah-İmparator ve daha sonra Tanrı-İmparator’un hakimiyetinde bilinen evren, beylikler ve düklükler arasında monarşik bir yapıda paylaştırılmıştır.
  • Dune evreninde geçen hikayede baskın rol oynayan aileler ve cemiyetler ise şu şekilde sırlanabilir;
    • Atreides Ailesi; Yunan kökenli olduğu iddia edilen Atreides Ailesi Galaktik İmparatorluğun en önemli ailelerinden biridir. Özellikle Kral Agamemnon soyundan geldiklerine inanılan bu aile, adilliği, dürüstlüğü ve disiplinleri ile nam salmıştır; ve dolayısıyla Esas kahramanlarımızın kaynağıdır. Amblemleri Kırmızı Şahindir.
    • Harkonnen Ailesi; Kuzey Avrupa kökenli olduğu söylenen Harkonnenler, Galaktik İmparatorluğun en sinsi, hırslı, entrikacı ama önemli ailelerinden biridir. Atreides Ailesiyle aralarında bir kan davası vardır ve bir anlamda Atreides Ailesinin zıttıdırlar. Hırsları nedeniyle para konusunda çok açıkgözlülerdir ve Soyluluk ünvanını parayla satın aldıkları söylenir. Yalnız İlk kitapta kurdukları pusunun rövanşı alınınca, Atreides Ailesi Harkonenlerin kökleri ilelebet  kazınmıştır (en azından isim olarak). Amblemleri Kızıl Akbabadır.
    • Corrino Ailesi; Güney Avrupa ve/veya Orta Doğu kökenli olduğu düşünülen Corrino Ailesi, en parlak zamanlarında Sardaukar denen özel yetişmiş acımasız ama sadık ordusuyla bilinen evrenin kontrolünü ele geçirir ve “Padişah-İmparator” ünvanı altından hükümdarlıklarını kurarlar. Yalnız zaman geçtikçe zayıflamaya başlalayacak ve yerlerini kendilerinden çok daha adil, bilge ve çalışkan olan Atreides Ailesine kaptırmamak için, Harkonenlerin komplosuna katılacaklardır. Yalnız ilk kitapta bu komplo planları ters teper, ve yerlerini ilelebet Atreides Ailesine kaptırırlar. Amblemleri ise Altın Aslandır.
    • Fremeler; Dune gezegeninin yerel halkıdır. Hayatta kalabilmek için, zorlu Dune iklimine uygun özel giysileri icat eden, ve Dune’nun kum solucanlarını sürebilen bu insanların, (İslam ve Budizm dininin bir karışımı olanZensunni  Göçmenleri oldukları söylenir. Fremenler ilkel ve rafine yaşam tarzları nedeniyle diğerleri tarafından küçümsense de, Atreides ailesinden “Mehdi” olarak görülen Paul‘ün örgütlemesiyle Evrenin en etkili askeri gücü olurlar.
    • Bene Gesserit; Anaerkil yönetimleri ve insanüstü bir takım zihinsel ve fiziksel mistik güçleriyle, güncel politik olayları manipüle ederek, kendilerince ideal nesiller üretmeyi amaç edinen kadınlar cemiyetidir. Bu “Cadılar”, yapay gen mühendisliği kullanmadan, doğal yollarla uygun çiftleşmeler gerçekleştirip bir ideal nesil ve bir tür Kwisatz Haderach (yani Bene Gesserit Başrahibesinin sahip olduğu güçlere sahip bir ideal erkek Lider) yaratmayı kendilerine amaç edinmişlerdir. Bu doğrultuda gizliden gizleye politikaları yönlendirip, ırkları birbirleri ile karıştırarak ideal genleri ayıklamaya çalışıyorlardır. Yalnız tüm bu planları, Atreides Ailesinden çıkan kahramanlar sebebiyle karışır. Gerçi eninde sonunda ve öyle yada böyle ideal erkek liderler ortaya çıkar çıkmasına amma, bunlar hiç hesapta olmayan, ve oldukça isyankar, başlarına buyruk ve yönetilmesi zor kişiler olacaktır.
    • Mentatlar; Çok seneler önce vuku bulan Butlerian Cihadından sonra, insan gibi düşünen makine (Yani Yapay Zeka ve Bilgisayarlar) yapmak yasaklanır. Dolayısıyla bilgisayarların yapabileceği düzeyde karışık mantıksal hesapları ve ayrıca bilgisayarların yapamayacağı bilinçsel çıkarımları yapabilecek bir “meslek” doğar; Mentatlık. Mentatlar özel bir eğitim alarak yeteneklerine kavuşurlar ve Her cemiyet ve aile, mentat tutup, danışman gibi kullanabilir. Ayrıca kitaplarda göreceğimiz üzere liderler ve komutanlar bizzat mentat yeteneklerine sahip olup, liderlik vasıflarını yükseltebilmektedirler.
    • Spacing Guild (Uzay Loncası); Yıldızlar ve galaksiler arası seyahatleri tekellerinde tutan bir cemiyettir. Uzay Loncasındaki “kaptanlar”, Melange‘ı kullanarak zihinsel kapasitelerini artırıp engin uzayda kaybolmadan klavuzluk yapabilmektedirler.Yalnız ilerleyen maceralarda ortaya çıkan Tanrı-İmparator Leto II’nin uzay seyahatlerine kısıtlama getirmesi, ve Leto II çağından sonra ortaya çıkan yeni teknolojilerle birlikte, Uzay Loncası hem gücünü hemde tekellerini kaybedip, oldukça zayıflarlar.
    • Tleilaxu; Genetik mühendisliği ve biyoteknoloji konusunda uzman bir cemiyettir. Önceki hayatlarını hatırlayan reenkarne ghola (bir tür Klon) ve mentatlar yaratabilerek, bir nevi sonsuz hayatı mümkün kılabilmektedirler. Ayrıca “Yüz dansçıları” denen ve her kılığa girebilen üyelerini, ileri seviyede casusluk ve ajanlıkda kullanmaktadırlar.
    • Ixlar; Makineler ve teknoloji konusunda uzman bir cemiyettir. İlerleyen maceralarda, yok-gemi denilen bir teknoloji icat ederek, kimsenin radarına yakalanmadan uzay seyahatlerini gerçekleştirebilerek, Uzay Loncasının tekelini kırarlar.
    • CHOAM; Corrino Ailesinin hükümdarlığı sırasında tüm ekonomiyi (baharat ve diğer ticari malların alışverişi …vb) kontrol eden güçlü bir cemiyettir. Yalnız Atreides Ailesinin hükümdarlığı ele geçirmesinden ve ardında Tanrı-İmparator Leto II devri ve sonrasında gittikçe güç kaybederler.
  • Sonuçta 6 kitap süren destan boyunca sırasıyla baş kahramanlarımızın (bir yandan politik olaylarla cebelleşirken diğer yandan varoluşsal hezeyanlarla çıldırma eşiğine gidip gelerek) bayrak yarışı yaptıklarını görürüz, Bunlar;
    • (Hesapta olmayan bir şekilde Kwisatz Haderach olanPaul Atreides,
    • (Paul’ün metamorfoz geçirip insanlığından feragat ederek, Evrenin Tanrı İmparator’una dönüşen oğluLeto II,
    • ve daha sonra (en başta Paul’ün dövüş hocası olan, amma nesiller boyunca sayısız kere klonlanıp sonunda tüm yaşamlarının tecrübesiyle tekamüle erip, bir anlamda değişik bir yoldan Kwisatz Haderach olanDuncan İdaho,
    • ve en sonunda Duncan ile birlikte (Bene Gesserit’lerin başarılı bir genetik ayıklama örneği olan, ve ayrıca gene Hesapta olmayan bir şekilde süper güçler ve zihinsel farkındalıklar kazanan, ayrıca Paul’ün babası Leto I’e fiziken çok benzeyen efsanevi komutan ve Bashar) Miles Teg.
  • Arthur C. Clarke‘ın ifadesiyle Dune serisi, “Yüzüklerin Efendisi ile kıyaslanabilecek tek şaheser kurgu romandır.” tr.wikipedia/Dune_(roman).
  • Seri, bütünü düşünüldüğünde insan doğası; din, siyaset ve ekonomi kurumları, liderlik olgusu; erkek, kadın, cinsellik kavramlarına dair muhteşem denebilecek sosyolojik, psikolojik ve felsefi tahliller ve gözlemler içerir. tr.wikipedia/Dune_(roman).
  • Bir bilim kurgu romanından beklenmeyecek ölçüde felsefi bir derinliğe sahiptir. Serinin tamamına yayılmış aforizmalar, eserin özenle oluşturulmuş özgün kurgusu ile birleştirildiğinde 3500’e yakın sayfası ile 6 kitaptan oluşan artık dünya çapında bir kült haline gelmiş tek bir eser ortaya çıkar. tr.wikipedia/Dune_(roman).
  • Seri, islam terminolojisine ait birçok kavramı ve bakış açısını içinde barındırması ile de dikkat çeker. tr.wikipedia/Dune_(roman).
  • İlk 1973 yılında Şili’li ünlü marjinal yönetmen Alejandro Jodorowsky, Dune serisinin ilk kitabını (hikayenin sonunu tamamen değiştirerek) filme uyarlama girişiminde bulunur. Oldukça büyük ve hevesli bir hazırlık içinde çalışan Jodorowsky, film için yeterli bütçeyi bulamaz ve proje rafa kalkar. Eğer bu film yapılabilseydi, Salvador Dalí, Orson Welles, Gloria Swanson, David Carradine, gibi isimlerin oyuncu kadrosunda olduğu inanılmaz fantastik bir filme sahip olabilirdik. Bu filmin hazırlık aşamasının anlatıldığı bir belgesel,  Jodorowsky’s Dune başlığı altında seyredilebilir.
  • 1984 yılında ise bu sefer David Lynch tarafından, Dune’un ilk kitabı sinemaya aktarılmıştır. Her ne kadar film, tam layıkıyla bir uyarlama olarak görülmemiş olsa da, zaman geçtikçe  kült bir klasiğe dönüşür (yada hiç yoktan iyidir diye düşünülmüş olabilir).
  • 2000-2003 yılında ise, Syfy (Sci-Fi Channel) kanalı, orijinal hikayeye sadık kalarak Frank Herbert’s Dune ve Children of Dune adı altında bir mini tv serisi çeker. William Hurt, Alec NewmanJames McAvoy gibi isimleri oyuncu kadrosunda barındıran bu mini-dizi imdb’de 10 üzerinde 7 küsur puan olarak oldukça başarılı bulunur.
  • 2008 ve sonraki senelerde bazı yapımcı stüdyoların, Dune’un yeni versiyonlarını çekme planları olsa da, şimdilik işin tam anlamıyla ciddiye bindiğini göremedik.

Girizgahımızı yukardaki gibi yaptıktan sonra, süper özet kısmına geçebiliriz. Gene klasik uyarımızı yapalım. SPOILER !!! yani Eğer kitabı okumadıysanız ve okumayı düşünüyorsanız, okumaya devam etmeyin. Ama yok okudum fakat bir b*k anlamadım, yada okumadım ama 3500 sayfa okumaya üşeniyorum, özet lütfen diyorsanız, buyrun devam edin… Bu arada baştan belirteyim, bu 6 kitaplık seri çok fazla ayrıntı içermekte olup, benim şimdi yapacağım özet sadece yüzeylel temelde kalacaktır. Her bir kitabı ayrı ayrı irdeleyeceğim daha ayrıntılı bir rehber ilerleyen haftalarda ortama katılabilir.

dunema

I. Çöl Gezegeni Dune (Dune, Desert Planet, 1965); 21 bin yıldan öte bir zaman ! Soylu Corrino Ailesinden Padişah İmparator Shaddam IV, sadece Arrakis (yani Dune) gezegeninden çıkarılan Baharatın hasat hakkı ve kontrolünü Dük Leto Atreides‘e bahşeder. Her ne kadar, Dük Leto bunun bir tuzak olduğunu sezse de, baharatın getireceği servet ve bir takım politik hesaplar yüzünden bu teklifi red edemez; ve böylelikle tüm Atreides Ailesi, Arrakis gezegenine taşınırlar. Bu arada Atreides ailesiyle eski bir kan davası olan Harkonnen ailesi ve Atreides Ailesinden gizliden gizliye korkan Corrino Ailesi, Dük Leto’ya karşı kalleşçe bir pusu hazırlıkları içindedir. Ve Heyhat, pusu planlandığı gibi gider, Dük Leto haince öldürülür, Harkonnenler Arrakis’i ele geçirir ve Dük’ün ergen yaştaki oğlu Paul ve Dükün karısı Jessica bir şekilde kaçarak, kendilerini Dune çöllerine vururlar. Dük’ün karısı Lady Jessica bir tür rahibeler cemiyeti olan Bene Gesserit rahibesi olduğundan, yeteneklerini kullanarak seçilmiş kişi olarak görülen oğlu Paul ile birlikte, Dune’un yerel halkı Fremenlerin arasına karışır ve Fremenleri eğitip örgütlemeye başlayarak Harkonnen’lere karşı savaşırlar. Savaş seneler sürer…., ve süreç boyunca bir çok iniş çıkış ve olayların ardından Paul sonunda dönüşüm geçirerek Kuisatz Haderah‘a, yani bir tür erkek Bene Gesserit Baş Rahibine dönüşür; ve Arrakis gezegenini ele geçirerek babasının intikamını alır, ve Bununla kalmayarak imparatoru devirir, kendi imparatorluğunu kurarak, Galaksiler çapında büyük bir cihat başlatır.

(*) NOT; Herbertin ilk Dune kitabını bu şekilde sonlandırır. Elbette hikaye aşırı tutulunca, devam kitaplar kaçınılmaz olur. Bu noktada kişisel bir tespitimi paylaşayım. Belli ki Herbertin ilk kitabı yazarken devam kitapları olacağını pek ön görmemiş ve ilk kitabın hikayesini klasik giriş-gelişme-sonuç iskeletinde bitirmiş. Fakat devam kitaplarında bu hat ekseninden çıkıyor ve sanki arkası yarın dizisi bir kitap serisiyle destana devam ediyoruz. Yani kısaca, ilk kitabı okuduktan sonra karşınızda aslında 2 seçeneğiniz olacak; Ya ilk kitabı okuyup (Paul’u nihai daimi İmparator olarak hatırlayarak) bırakın, ya da ilk kitaba doyamayıp devam kitaplarda destana devam ederek, Paul’den gayri beklenmedik yeni Kuisatz Haderah’larla tanışın.

Dune1

II. Dune Mesihi (Dune Messiah, 1969); İlk kitaptaki ezici zaferinden sonra Paul, Fremenlerden kurulan ordu ile evrenin büyük kısmını ele geçirir. O artık yarı tanrı bir imparator gibidir. Fremenlerin dini Mesihi olmuştur, ve geleceği görme yeteneği sayesinde insanlığı ideal bir yola koymaya çalışıyordur. Yalnız elbette bu şanlı günler hep toz pembe sürmeyecektir, Zira dönemin en güçlü 3 cemiyeti Bene Gesserit, Uzay Loncası ve Tleilaxu‘lar (ve hatta Fremenler içinde ayrılıkçı bazı guruplar) Paul’ü devirmek için entrika çevirirler. Her ne kadar geleceği görme yeteneği ile Paul tehlikeleri sezse de, araştırmaları sırasında gözlerinin kör olmasını engelleyemez, ve bu halde iken bir yandan kendisine yapılan tuzakları sezip bertaraf etmeye diğer yandan ise, Önceki macerada tanıştığı sevgilisi Chani‘den (Düşmanlarının engellemelerine rağmen) çocuk yapmaya çalışır. Yalnız bu çok zor bir hamilelik olur ve Chani, ikizler Leto II ve Ghanima‘yı doğururken ölür. Bu ikizler Chani’nin doğurganlık diyeti yüzünden, Paul’ün kız kardeşi Alia gibi “doğmadan önce” zihinsel güçlerle donanmıştır; ve büyük potansiyel ve tehlikeler taşıyorlardır. Finale doğru Paul’ün düşmanlarından biri (Scytale) bebekleri rehin alarak Paul’e karşı avantaj elde etmeye çalışır; amma Paul’un bebek oğlu ile kurduğu telepatik görüş sayesinde bu girişimi bertaraf eder ve günü kurtarmış olur. Tüm bunların sonunda Paul, gözleri ve karısı Chani pahasına tüm düşmanlarını elemine etmiştir, ve Finalde Fremen geleneklerine uyarak, kendini çöllere vurur. Yerini ve ikizleri Leto II ve Ghanima‘yı ise Kız kardeşi Alia‘ya bırakır.

Dune2

III. Dune’un Çocukları (Children of Dune, 1976); Paul‘ün kendini çöle vurmasından sonra 9 sene geçmiştir. Dune gezegeni ekolojik bir değişim geçirir, iklim koşulları değişir, Fremenlerin geleneksel yaşam tarzı yozlaşmaya başlar. Dune’nun terraformu, baharatı üreten solucanları da öldürmeye başlıyordur, İmparatorluk yavaş yavaş güç kaybediyordur. Bu arada çölden, Paul olduğu şüphenilen ve kendisine “Vaazcı” diyen bir dini figür çıkıverir. Vaazcı mevcut hükümetin adaletsizliğine karşı Fremenlere vaaz vermektedir. Önceki macerada Paul’ün tahtını ve ikizlerini teslim ettiği Alia ise, gittikçe karanlık güçlerin etkisi altına girmeye başlar, ve tahtını kaybetmemek için Paul’ün ikizlerini ve gizemli vaazcıyı öldürme teşebbüsünde bulunur. Böyle bir ortamda, Paul’ün annesi Lady Jessica, Alia’nın eski yavuklusu olan (Önceki macerada Klonlanıp Paul’e hediye edilenDuncan ve Paul’ün ikiz çocukları Leto II ve Ghanima duruma karşı vaziyet alır, canlarını ve imparatorluğu kurtarmak için aksiyona girişirler. Finale doğru Leto II, insanlığın istikbali için kendi insanlığından feragat ederek, bir “Altın Yol” ütopyası uğruna Kum Solucanına doğru metamorfoz geçirir ve bir takım süpergüçler kazanarak kontrolden çıkan Alia’yı devirir. Alia’nın ortadan kalması ile Leto II kendisini yeni imparator ilan eder. Yeni güçleri sayesinden insanlıktan çıkmış bir ölümsüz olmuştur, ve bilinen evrenin hakimi olarak Tanrı İmparatora dönüşür. Finalde kızkardeşi Ghanima‘yı, BüyükAnnesi Lady Jessica‘nın eğittiği Corrino ailesinden Farad’ın‘i ile evlendirir. Böylelikle Corrino ve Atreides ailelerini birleştirerek, gelecek için planladığı Altın Yol için uygun nesiller tasarımına girişir.Dune3

IV. Dune’un Tanrı İmparatoru (God Emperor of Dune, 1981); Leto II‘nin kendisini imparator ilan etmesinden bu yana 3500 sene geçmiştir.Bu 3500 sene zarfından gittikçe insan formundan çıkan Leto II, Dune‘nun eski kum solucanlarına benzer bir formda (sadece kafası ve kolları insan) ölümsüz bir şekilde, sürekli olası gelecekleri görerek “Altın yolda” gitmekte ve imparatorluğuna hükmetmeyi sürdürmektedir. Geleceği görme yeteneği, ölümsüz olması ve bir tür dini-despotik yönetim tarzı nedeniyle tam anlamıyla Tanrı İmparatora dönüşen Leto II, uzayın 3 güçlü cemiyeti olan Bene Gesserit, Uzay Loncası ve Tleilaxu‘ları elemine edip gözden düşürmüş ve uzay yolculuklarını iyice kısıtlayarak kontrolünü tamamen güçlendirmiştir. Ayrıca Arrakis (yani Dune) gezegeninin terraformu tamamen değiştirmiş, çölleri ve dolayasıyla Kum solucanlarının büyük bit kısmı “planı doğrultusunda” yok ederek, gezegeni daha ılıman bir iklime kaydırmıştır. Çöllerin ve kum solucanlarının iyice ortadan kalması ile de Fremenler iyice asıl kimliklerinden çıkmış, imparatorluk ordusu ise “balıkla konuşanlar” denilen tamamen kadınlardan oluşan bir cemiyete dönüşmüştür…. Böyle bir ortamda Leto II, son sırdaşı ve danışmanı Moneo‘nun kızı Siona‘yı, sürekli öldürüp öldürüp dirilttiği Duncan Idaho‘nun son klonu ile çiftleştirip, ideal geleceği için ideal nesiller üretme peşindedir. Fakat Siona, imparatora karşı olan bir isyan grubunun lideri olarak “Altın yolu” kabul etsede Leto II’nin mutlak diktatöryel yöntemlerine kesinlikle karşıdır. Ayrıca sürekli klonlanıp öldürüldüğünü anlayan Duncan Idaho’da Leto II’ye karşı tavır almaya başlar. Sonunda Siona ve Duncan, güçlerini birleştirerek Leto II’yi öldürmeyi kafalarına koyacaktır. Fakat tanrı gibi olan ve geleceği gören Leto II’yi nasıl öldürebileceklerdir ? Sonunda, kendisini baştan çıkarması için özel olarak yaratılan Hwi Noree ile, evlilik hazırlıklarına kendisini aşırı kaptıran Leto II’nin, dağılan dikkatini fırsat bilerek emellerine ulaşırlar. Leto II ve yeni karısı Hwi Noree ölürler; evren artık mutlak bir diktatörden kurtulmuş olur. Bu finalden sonra Duncan ve Siona planlandığı gibi çiftleşip yeni gelecek için nesiller üretmeye başlarlar. Yalnız “Altın Yol” hala güvende olsa da, insanlık hala risk içindedir. Leto II’nin ölümü ile imparatorluk dağılma sürecine girer.

Dune4

V. Dune’un Sapkınları (Heretics of Dune, 1984); Leto II‘nin ölümünden beri 1.5 milenyum geçmiş, ve çok şey değişmiştir. Arrakis gezegenine, Rakis denmeye başlanmış, gezegenin ilkimi eski haline dönerek Kum solucanlarının populasyonu artmaya başlamıştır. Bu arada Leto II devrinde gözden düşen cemiyetler tekrar güç kazanmaya başlar; Ixian‘lar yeni teknoloji “yok-gemiler” ile fark edilmeden uzay seyahati yapabilmekte, Bene Tleilax‘lar yeni teknoloji klonlama yöntemleri ile yeni yüzdansçıları yaratıp sonsuz yaşamın sırrına ermiş bulunmakta, ve rahibelerden oluşan Bene Gesserit‘ler ise ezelden beri var olan anaerkil yönetimleri ve insanüstü bir takım mistik güçleriyle, ayrıyetten eski Corrino ailesinden kalma geleneksel Sardaukar ordusunu bünyesine katarak, güncel politik olayları manipüle etmeye ve kendilerince ideal nesiller üretmeye devam ediyorlardır. Fakat, Leto II’nin ölümüyle uzayın uzak köşelerine dağılan insanlar yavaş yavaş geri dönmeye başlarlar. Ve bu geri dönenler arasında kendilerine “Şerefli Analar” diyen bir grup özel yetiştirilmiş kadın (Bene Gesserit’lere karşı rakip gibi çıkarak), dövüş sanatlarındaki ve seks pozisyonlarındaki (!) özel yeteneklerini silah olarak kullanarak terör estirmeye hazırlanıyorlardır. Böyle karışık bir ortamda, Rakis gezeneninden kum solucanlarını kontrol edebildiği söylenen Sheeana adında bir kız ortaya çıkar ve dengeler değişir. Bene Gesserit’ler, Bene Tleilax’lardan elde ettikleri özel güçlerle donatılmış Duncan Idaho klonunu damızlık gibi kullanarak, Sheeana’yı kendi emmelleri için kullanmak isterler. Yalnız Klon Duncan hala çok genç ve tecrübesidir ve yetiştirilmesi için efsanevi Sardaukar komutanı Miles Teg‘in kanatları altına verilir. Böylelikle bir yandan, kahramanlarımızdan Sheeana, Duncan ve hatta Miles Teg tekamüllerini geliştirirken, diğer yandan uzayın yeni ve eski cemiyetleri arasında köşe kapmaca, entrika ve güç savaşları iyice kızışmaya başlar. Sonunda öyle bir noktaya gelinir ki, odak gezegenimiz Dune (yani yeni adıyla Rakis) “Şerefli Analar” tarafından yok edilir, ve son kum solucanı ise Sheeana’nın kontrolü ile, Bene Gesserit gezegenine (Chapterhouse) gönderilir. Bundan sonra olacaklar sonraki kitaptadır.

Dune5

VI. Dune Rahibeler Meclisi (Chapterhouse: Dune, 1985); Macera kaldığımız yerden tam gaz devam eder, ve Bene Gesserit ve Şerefli Analar arasındaki savaş iyice kızışır (sonuçta, bu kitap aslında “asıl” finalin bir önceki kitabıdır, ve her klasik nihai final arifesi gibi işler olabildiğince sarpa sarar). Geçen kitapta yok olan Dune gezegeninden kurtarılabilen son Kum solucanı Bene Gesserit gezegenine getirilir ve solucanın yaşayabilmesi için gezegenin iklimi eski Dune gezegeninin iklimi gibi terraformlaştırılmaya başlanır. Bu arada Şerefli Analar, Bene Gesserit’in tüm üslerini ve kendisini yok etmek için son hızla harekete geçmiştir. Bir çıkış yolu arayan Bene Gesserit’in yeni lideri (Miles Teg’in kızıDarwi Odrade, çözümün esir tuttuğu Duncan Idaho, (Önceki macerada yakalanan bir şerefli ana olan) Murbella ve (kendisini Paul’in zamanından beri klonlayanScytale‘nin oynayacakları roller ile bağlantılı olduğuna inanmaktadır. Ayrıca geçen macerada Dune gezegeni ile birlikte yok olduğu ima edilen Miles Teg‘in yeni bir klonu yaratılıp, Duncan’nın hocalığına verilerek Bene Gesserit ve Şerefli Analar arasında yapılacak nihai savaşı komuta etmesi için hazırlanmaya başlanır. Sonunda gene binbir olay ve cümbüşten sonra  Bene Gesserit ve Şerefli Analar arasındaki nihai savaş patlak verir, ve sıkı bir çarpışmanın ardından, savaşı Bene Gesserit kazanır. Sonunda eski Şerefli ana yeni Bene Gesserit Baş rahibi olan Murbella, ölen liderin yerine geçerek, yeni Bene Gesserit lideri olur ve bir anlamda Bene Gesserit + Şerefli Analığın birleşimi bir kurum yaratmaya başlar, ama, bazıları onun bu liderliğine kabul etmeyecektir. Finalde ise sürpriz bir şekilde, kendi yollarını çizmeye kararlı olan ve Sheeana, Duncan, Miles Teg, Scytale (ve hatta bir kaç yahudi ve yaratık !!!) oluşan grubumuz, hep birlikte, izi sürülemeyecek bir yok-gemiye atlayıp, uzayın derinliklerine kaçarak, perdeyi kaparlar. Yok-gemi ile uzaya kaçıp izlerini kaybettirenlerin kaderi, karakterlerin yeni kazandıkları tanrı-vari güçler, Şerefli Anaların aslında gerçekten neyin peşinde oldukları yada neden kaçtıkları gibi bir çok gizem cevapsız bir şekilde okuyucunun hayal gücüne havale edilmiş şekilde kalır.

Ne yazık ki, Herbert’inin zamansız ölümü ile 7. final kitap yazılamaz ve gerçekten de nihai son okuyucunun hayal gücüne havale edilmiş olur. Yinede Yazarların arasında Herbert’inin oğlununda olduğu bazı devam , ve önceki çağları anlatan kitaplar yazılır; Bkz. http://www.dunenovels.com/novels . Gerçi bir çok fan ve okuyucu sadık bir şekilde Herbert’inin orjinal kitaplarını (“sonsuz” bile olsa) tercih eder. Tercih sizin !

ooo

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s