Armours – Zırhlar

İnternette sörf yaparken bu çok estetik parçalara rastladım, ve hemen bazı genel-kültür bilgileri ile bunları paylaşmak istedim. Aşağıdaki yazının büyük çoğunluğu ingilizce olan wiki makalesinden çevrilmedir, ve daha fazla bilgi ve görsellik isteyenler, yazının sonunda verilen kaynak linklere tıklayabilirler.

Dünya tarihinin başından beri kullanılmakta olan zırhlar, bilindiği gibi savaşlarda bedeni koruma amacıyla giyiliyordu. Ama daha sonra demir işlemeciliğinin gelişmesi ve diğer ekonomik sebeplerle zırhlar, özellikle ince işlenmiş kaliteli pahallı olanlar, bir nevi zenginlik ve statü sembolü oluverdi. Özellikle avrupada, hatta bazı uzak doğu kültürlerinde de, Sanatsal bir estetikle işlenmiş aşırı gösterişli Zırhlar soyluların demirbaş sembollerinden olup, daha sonra nice seneler, hatta günümüzde de dekotatif amaçlarla kullanılan nesneler olmuşlardır. Ayrıca savaşlarda, düşmanın moralini (yada sinirini) bozmak için böyle aşırı gösterişli zırhlar giyilirdi.

Deriden demire, tahtadan sertleştirilmiş kumaşa kadar bir çok çeşit malzemeden yapılan zırhlar, eski çağlarda; madencilik, metal işlemeciliği, ahşap laminasyon ve deri işemeciliği gibi bir çok önemli teknolojinin gelişmesine ön ayak olmuşlardır. Hatta çok daha sonra, bu zırhların üretilmesinde kullanılan tecrübeler ilerde sanayi devriminde ve çeşitli mühendisliklerde de etkili olmuştur.

Tarihte, hemen hemen her kültürde ve coğrafyada çeşitli türlerde zırhlar kullanılmıştır. Zırhlar bazen bazı beden parçalarını bazende tüm bedeni kaplayacak şekilde üretilirdi. Mesele orta çağ avrupasında genellikle soyluların kullandığı tüm bedeni kaplayan, ağır ve hantal plaka zırhlar kullanılırdı, ama orta ve uzak doğuda bedenin daha çok önemli yada hayati bölümlerinin kaplayan ve görece daha çok hareket serbestliği sağlayan zincirli yada parçalı zırhlar kullanılırdı. O zaman, şimdi bazı belli başlı zırh çeşitlerinin sıralayayım;

File:Karuta tatami dou 3.JPGKüçük pullu zırhlar (scale armour); Basitçe küçük demir pullardan yapılan zırhlardır. Genellikle savaşçılar kadar, onların kullandığı atların zırhları içinde kullanılırlar. Tarihte erken dönem zırh türü sayılan bu zırh, iskitler, romalılar ve Japon Samuraylar tarafından kullanmışlar.

İri pullu zırhlar (lamellar armour); Daha iri ve daha çok dik dörtken şekilde pullardan yapılan bu zırh, başka bir erken dönem zırh örneğidir. Doğu avrupa’dan Japonya’ya kadar oldukça geniş bir coğrafyada kullanım alanı bulmuştur.

Katmanlı zırhlar (laminar armour); Diğer bir erken dönem zırh çeşididir. Orta boy zırh plakalarının üst üste binip tek parça bir zırh oluşturmasıdır. Romalılar ve Japon Samuraylar bu tür zırhı oldukça sık kullanmışlardır. Ama, erken dönemde, nedense orta asyada pek kullanılmadığı görülmüş ama 16 yy’den sonra orta doğu ve asya’da plaka zincir versiyonu kulanılmıştır.

Zincirli zırhlar (mail armor); Demir bir örgü gibi, küçük metal halkaların bir ağ gibi birleştirilmesi ile oluşturulur. En erken öreneği, Keltiklerde rastlanan bu zırh çeşidi, kuzey afrikadan orta doğuya, orta ve güney asyadan Japonyaya kadar oldukça geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Hatta bu zırh çeşidi hala günümüzde, kasaplar  ve oduncular tarafından kullanılmaktadır.

Plaka-zincir zırhlar (plated mail); Orta boy plakaların zincirlerle birleştirilmesidir; belki daha çok zincir ve plaka tekniğinin aynı anda kullanılmasıdır. Doğu Avrupa, Orta doğu ve geniş Asya’da oldukça yaygın bir kullanım alanı bulmuştur.

Plaka zırhlar (plate armour); Geniş parça metal plakalardan yapılan zırhlardır. Erken dönem örneklerine Romalılarda rastlansada, esas kullanımı ve yaygınlaşması OrtaÇağ avrupasın’da yüzyıl savaşlarında olmuştur. Bazı japon samuray zırhlarıda bu türdendir.

Koruyucu elbiseler (brigandine); Sağlam bir deri yada sağlam kumaş (Canvas) içine demir parçaları yerleştirilerek yapılan elbise görünümlü koruyucu zırhlardır. Genellikle bir yelek gibi kolsuz modelleri çoktur. Elbenin içine gömülmüş demir plakalar, heryere değil ama genellikle hayatı organları koruyacak şekilde yerleştirilir. Asya orjinli bu zırhın, en erken örenğine 12 yy’da rastlanır, ve Moğol istilasından sonra doğu Avrupa’da oldukça popüler olur. Günümüzde kullanılan modern kurşun geçirmez yeleklerde bunlardan esinlenmiştir.

Zırh çeşitlerine kısaca değindikten sonra, kısaca asıl görevleri olan “koruyucu” özelliklerinden de bahsedeyim. Elbette bir zırhı gerçek bir zırh yapan yapıldığı malzemenin kalitesidir. İster deriden ister metalden olsun, bir zırh en azından aldığı “yanal” darbeleri engelleyebilmelidir; böylece içindeki insanı “serseri” darbe savuruşlarından korur. Çünkü her şeyin çok hızlı ve aşırı rastgele geliştiği eski çağ savaşlarında yada bire bir düellolarda, bir kılıcın yada bir okun direk zırha dik olarak saplanması aşırı düşük olasılıktır, ve genellikle bu tür darbeler zırha yan açılarla gelir; ve iyi kalite zırhların büyük çoğunluğu bu tür darbeleri kolaylıkla bloke eder. Ama direk zırhı delmeye yönelik, yakın menzilli, çok güçlü ve direk “dikey” yapılan darbeler de çoğu zırh sınıfta kalabilir. Bu tür etkili darbeleri önlemek için elbette zırhlar kalın ve ağır olmalıdır; ama bu seferde içindeki insanın hareket kabiliyetini düşürür. O nedenle hem hareket kabiliyetini sağlamak hemde koruyucu özelliğinden yararlanmak için, zırhlar sadece “yanal” yani “açılı” ve/veya uzak menzilli olan oklu saldırılandan korunmak için tasarlanır, ve esas tehlikeli ama nadiren olabilecek “güçlü- dikey” darbelerden ise zırhla birlikte sakınılmaya çalışılır.

Kaynaklar; wiki/Armourladymaryjcrawley

  

One thought on “Armours – Zırhlar

  1. Awesome picture ! western armors look like artworks , I wish I had one :D

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s