Wuxia’da Sanat ve Estetik

hero2002

* For English

Herhangi bir şeyde sanat ve estetiği tartışırken, elbette önce sanat ve estetik kavramının gerçekte ne olduğu sorusu gelebilir. Bu aslında çok derin ve neredeyse felsefenin doğuşu kadar eski bir sorudur, ve bugün hala bir çok tanımı yapılan tartışmalı bir olgudur. Bu yüzden, esas konuya girmeden önce, “bu makalede” ele alınan sanat ve estetiğin kısa bir tanımını yapmalıyım. Sanat; insanın dikkatini hayran edecek kadar çeken (hatta onu şoke edebilen) yaratıcılık ve hayal gücüdür (yani her yaratıcılık ve hayal gücü sanat olmayabilir, eğer hayranlık uyandırmazsa). Estetik ise, sanat veya her hangi bir olguda ki beğeninin yargısıdır, güzellik değeridir. Olabildiğince objektif olmaya çalışırsak, Sanat ve onun güzellikte bir değer ölçüsü olabilen Estetik oldukça öznel şeylerdir. Yani birisine sanatsal ve estetik gelen bir diğerine hiç bir anlam ifade etmeyebilir, hatta oldukça çirkin bile görünebilir. Ama bazen (hatta nadiren) ortak paydada buluşulan sanatsal ve estetik şeyler de vardır, ve onlar da genellikle müzededir, ve, veya klasikler arasında sayılır…

Sanat ve estetiğin bu şekilde kısa ve öz bir girizgahını yaptıktan sonra, şimdi asıl konumuza yani WuXia türündeki sanat ve estetiğe dalabiliriz (Gerçi zaman kısıtı nedeniyle çok dalamayacağım, gene kısa ve öz olmaya çalışacağım). Yeni başlayanların bile kolayca fark edebileceği gibi, herhangi bir wuxia filmi, dizisi, romanı … vb oldukça sanatsal ve estetik şeyler barındıran eserlerdir. Karakterlerin elbiselerinden tutunda, arka plandaki manzaralara kadar, neredeyse hemen her ayrıntıda özenle örülmüş bir tür yaratıcılık ve hayal ürünü vardır. Hatta dövüşlerinde bile ki; Wuxia kahramanlarının kullandığı dövüş teknikleri “Dövüş Sanatları” olarak tanımlanmakta. Yani, Wuxia türünde, her alanda ve eylemde özellikle kullanılan ve vurgulanan bir sanatsal ve estetik ifade tarzı vardır.

Peki neden böyle bir şeye gerek görülür ? Düz bir düşünce ile, kahramanlar neden “ilgi çekmeyen, sıradan” şeyler giyip, sıradan yerlerde “dümdüz” dövüşmeyipte, neden tüm bunları olabildiğince estetik ve sanatsal bir vurgu ile yapıyorlar ? Benim yorumuma göre, Bu vurgu aslında bir nevi, yapılan bir eylemin yada olgunun bir üst seviyeye, hatta en üst seviyeye taşıyacak idealizme  getirme çabasıdır. Uzak doğu felsefesine biraz aşina olanlar bilebilir ki, aslında doğada ki herşey bir nevi hareket, devinim halindedir. Bu hareket bir tür döngü yada belki döngüsü daha kapanamamış periyodlar şeklinde ilerler, ve bu ilerleme bir tür seviye atlama, gelişme şeklinde olur. Mesela örnek olarak bir zanaatçiyi alalım; zanaatçi kendi işini yapa yapa, belli bir zaman sonra, artık ustalık seviyesine gelir, yani ne iş yapıyorsa onun ustaca yapar ve onun ustası olur. Yalnız felsefemizde hiç bir şey durağan değildir ve iş usta olmakla bitmez. Yani aslında, bir şeyi sadece “iyi yani ustaca” yapmanında daha ötesi vardır. Onun ötesi de, iyi yapılan işe yaratıcılık katmak ve o işin “üstadı (grand master’ı !!!)” olmaktır. Artık kişi işini sadece iyi yapmakla kalmaz, onu sanatsal bir estetik tarza dönüştürür. İşte bu seviye bir tür idealidir, ve daha önceki makalelerimde bahsettiğim gibi, Wuxia belli bir epiksel ideal peşinde olduğu için sanat ve estetiği kullanmadan edemez.

O nedenle, Savaşçı, ustası olduğu dövüş tekniğine yaratıcılık katarak onu dövüş sanatı haline getirir, böylece onu bir üst seviyeye çıkarır. Ama Wuxia türünde, yeteneği belli bir üst seviyeye taşınmasına yardımcı olan bu sanatsal ve estetik üslup sadece ustalaşılan alanlara uygulanmaz, hemen her alana; giyim, konuşma, çevre, peysaj ..vb de de uygulanır. Aslında bir yoruma göre, savaşçının ustası olduğu alanlar dışındaki sanat ve estetik, hikaye anlatıcısının hikayedeki diğer elementleri, ana öğe olan savaşçı ile uyumlu bir kompozisyona getirme çabasından kaynaklanabilir. Yada başka bir yoruma göre, sanat ve estetik üslup kullanarak, idealism’i hikayedeki her öğeye yedirmek ve hikayenin kendisini sanata dönüştürmek de olabilir. Ne olursa olsun, Wuxia türünde ki bu estetik ve sanatsal üslup çoğunlukla amacına ulaşır, ve seyirciyi kendisine hayran bıraktırmayı başarır.

2008_ashesoftime

One thought on “Wuxia’da Sanat ve Estetik

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s