Havai Fişek Türleri – Fireworks Types

Havai fişekleri seyretmek, her fırlatıldıklarında o simsiyah gökyüzünde harikulade şekil ve parlaklıklarına hayranlıkla şaşırmak, çocuk yaşlı her yaştan insanın son derece beğenisini ve ilgisini çeken  bir şeydir. En az bir havai fişek gösterisi seyretmiş her kişi, havada çiçek açan bu barut bombalarının oldukça çeşit şekil, renk ve hatta seste olduğunu fark edebilir. Ne yazık ki şu sıralar ülkemizde çeşitli nedenlerden (şimdilik konumuz değil) bu gösterilere katı kısıtlamalar getirilse de, ben bu fişeklerin temel türlerini sıralayıp, kendimce küçük çaplı bir görsel şölen sunmaya çalışacağım.

Peony (Şakayık); Havai fişekler, patladıktan sonra aldıkları şekil dolayısıyla, çoğunlukla çiçek isimleriyle anılır. Mesela en yaygın havai fişek türü olan Peony (Şakayık) gibi. Şekilde görüldüğü gibi patladıklarında kuyruğu (yani izi) olmayan noktasal ışıkları (bu örnekte mor) ile küresel bir şekilde yayılıp çiçek açarlar. Havai fişeğin kalitesi patladıktan sonra bu yıldızların güzel bir şekilde yayılmasına bağlıdır. Yayılma olabildiğince homojen olmalıdır. İş üstünde izlemek için Peony, video.

Chrysanthemum (Kasımpatı); Bu tür aslında Peony’nin bir varyosyonudur, tek farkı patladıktan sonra ışıkları görülür bir iz bırakır, sanki bir grup kuyruklu yıldız noktasal bir yerden çıkıp gösteri yapıyor gibi. Bıraktığı izden dolayı, patladıktan sonra oluşan görüntü daha hacimli ve güzel görünür. Bu tür de oldukça yaygın olan havai fişek türleri arasındadır. Chrysanthemum, video.

Willow (Söğüt); Bu tür de Peony ya da Chrysanthemum’ın bir tür varyasyonudur, ama farkı patladıktan sonra sanki söğüt dalı gibi sarkan altıni yada gümüşi izler bırakmasıdır. Açıkçası görsel bakımdan en beğenilen ve seyretmesi hoş havai fişek türlerinden biridir. Hatta çoğu havai fişek meraklısının ve yapımcısının en favori fişek türleri arasındadır.  2 örneği linke tıklanarak seyredilebilir, Willow, video1, Willow, video2.

Dahlia (Yıldız çiçeği); Gene Peony ya da Chrysanthemum’ın bir tür varyasyonudur. Sadece patladıktan sonra daha iri ama seyrek yıldızlar oluşur. Ayrıca bu yıldızlar, patladıktan sonra, normalden daha uzun süre parlayarak yol alırlar. Mesela normal bir peony’den en az 2 kat daha uzun süre parlaklığını koruyabilirler. Daha büyük ve geniş yıldızlar yaratabilmek için bazı Dahlia “patlayıcı kabukları” (fireworks shell) küresel değil, silindirik olmaktadır.  Dahlia, video.

Palm (Palmiye); Bu havai fişek türü palmiye ağacı şeklinde patlar, hatta bazı türlerinde kalın ağaç gövdesi rahatlıkla seçilebilir. Aynı anda, birden fazla kuyruklu yıldızın patlarken oluşturduğu Palmiye yaprakları görünümü ve başlangıç fişeğinin bıraktığı ana izin palmiye gövdesini oluşturması esasına dayanır. Görünüşün uygun bir tarz alabilmesi için, palmiye gövdesini oluşturacak yıldız izinin oldukça kalın ve görece kalıcı olması gerekir. Ayrıca bu model geliştirilerek hindistan cevizi görünümü yaratacak parıltılarda eklenebilir.

Horsetail (At Kuyruğu); Kısacası patladıktan sonra yıldızlar at kuyruğu yada şelale gibi akar. Zaten bu türün diğer bir adıda (waterfall) şelaledir. Şekil bakımından willow (söğüt)’ü andırsa da, ondan temel farkı yıldız kuyruklarının daha uzun olmasıdır. Ve ayrıca willow gibi her eksene küresel dağılmaz, daha çok düşey eksene doğru sarkarak güzel bir görüntü verir. Horsetail, video.

Fish (Balık); Havai fişek patladıktan sonra küçük yıldızların sanki sudaki balıklar (yada sperm :P) gibi havada kıpraştıklarını görürsünüz. Bu türü daha çekici ve güzel kılan ise bütün minik yıldız kıvılcımlarının uzun süre parlak kalıp, rastgele yönlerde titreşimler yapıp dansetmesidir. Açıkçası seyirliğine en doyum olmaz havai fişek türlerinden biridir, özellikle güzel renkler ve türlerle birlikte kombine edildiği zaman. Bu videoda ise amatör bir balık-havai fişeği kameraya alınmış, Fish, video.

Spider (Örümcek); Bu türde hızlı yanma ama yavaş patlama olur; bu yüzden yıldızlar ve elbette kuyrukları oldukça dümdüz görünür. Bu görünüm nedense örümcek ayaklarına benzetildiği için, ismi örümcek kalmıştır. Vereceğim videoda patlama anı izlenebilir. Ama gene hatırlatayım, yıldızların olabildiğince dümdüz bir rotada gidebilmesi için, havai fişek patlaması oldukça hızlı olup bitecek şekilde tasarlanıyor. Yani bu türü seyrederken gözünüzün oldukça hızlı olması gerek.  Spider, video.

Crossette (Çaprazlama); Havai fişek patladıktan sonra 4 ana yıldızı etrafa saçılır. Eğer bu fişekler grup halinde aynı anda patlarlarsa yıldızlar birbirlerini çaprazlama keserek güzel desenler oluşur, bu nedenle bu türe Crossette (Çaprazlama) denir. Bu çaprazlama efekti 2 yolla elde edilebilir. Biri bir grup fişeği aynı anda patlatmak (Crossette, video1, 20.sn’den sonra), diğeri ise tek fişekten zincirleme patlama yaratmak, Crossette, video2. İkisi de gayet seyirlik ;)

Kamuro; Japon saç sitilinden, belki daha çok animelerinden, ilham alan bir havai fişek patlaması. Belki bilebileceğiniz gibi, japon animelerinde tiplerin saçları oldukça hacimli ve kirpimsi şekilde tasvir edilir. Bu havai fişekte aynen bu saçın şeklini anımsatacak şekilde patlayıp yıldızları hacimli kuruk izi bırakır. Örnekleri; Kamuro, video.

Ring (Halka); Tahmin edilebileceği gibi havai fişek halka şeklinde patlar. Ayrıca bazı varyasyonlarında gülen yüz, kalp gibi şekillerde tasarlanabilir. Hatta harf şeklinde tasarlanıp yazı bile yazılabilir. Daha etkileyici bir görünüm için halkalar iç içe ve değişik renklerde olacak şekilde de tasarlanabilir. Örnek olsun diye, çok basit bir ring’i iş başında görebilirsiniz, Ring, video.

Diadem (Taç); Bu türde Peony ya da Chrysanthemum gibidir, ama ek olarak patlamanın ortasında sabit bir hareketsiz yıldız bulunur. Diğer saçılan yıldızlar bu sabit yıldızın etrafında taç gibi durduğundan Diadem (Taç) ismi takılmıştır. Örneği videodan görülebilir, Diadem, video. Yalnız patlama çok hızlı olduğu için merkezdeki yıldız bir an parlar ve söner, geriye görece daha kalıcı olan taç kısmı kalır. Bazı tiplerinde bu merkezde ki yıldızın yanma süresi artırılabilir yada tek bir yıldız yerine yıldız kümesi olabilir. 

Salute (Selam); Bu fişek görüntüyle değil daha çok sesle dikkat çekmeye çalışır. Patladığı zaman, eğer yakınlardaysanız neredeyse kulakları sağır edecek kadar, yüksek sesle patlar ve cılız bir kıvılcımla parlar. Genellikle havai fişek gösterilerinin finalinde kullanılır.

Sources; mentalfloss.com/blogs/archiveswiki/Fireworks,Types_of_effects

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s